Nationale media die zelden over nieuws uit New Mexico berichten, waren er in november vorig jaar als de kippen bij om te melden dat het land van betovering de eerste staat was geworden met een "gratis" universeel kinderopvangprogramma.
Andere staten slaan mogelijk dezelfde weg in, maar voordat ze dat doen moeten ze precies weten wat er in New Mexico is gebeurd, waarom zoveel andere vergelijkbare programma's die in New Mexico zijn gecreëerd in de loop der jaren zijn gefaald, en welke unieke omstandigheden het de politici van de staat mogelijk hebben gemaakt om een enorm nieuw aanspraakprogramma te creëren zonder goedkeuring van de wetgevende macht.
Veel progressieven zien deze programma's als een manier om met name de stedelijke armen te helpen, maar ze verdringen vaak particuliere alternatieven en laten inwoners met een lager inkomen achter met minder opties voor kinderopvang. Ze putten budgetten uit die noodzakelijke openbare diensten zouden bekostigen, and beletten staten beleid te omarmen dat hun algehele economie en ondernemersklimaat verbetert.
Om te beginnen kwam dit kinderopvangprogramma uit de lucht vallen. Tijdens de wetgevende sessie van 2025 in New Mexico was het hete hangijzer voor mijn organisatie, de Rio Grande Foundation, en de ondernemerswereld het tegenhouden van een belastend betaald verlofprogramma. Die slag hebben we gewonnen.
Geen enkele wetgever diende dat jaar in de door democraten gecoördineerde wetgevende macht van de staat een enkel wetsvoorstel in voor door belastingbetalers gefinancierde kinderopvang, maar in september 2025 schetste de democratische gouverneur Michelle Lujan Grisham haar eigen plannen voor een gloednieuw door belastingbetalers gefinancierd voorzieningenprogramma: universele gratis kinderopvang. Volgens wetgevende analisten zal het programma naar schatting 850 miljoen dollar per jaar kosten om te starten.
De gouverneur veranderde het kinderopvangprogramma van New Mexico van een regeling die dekking bood voor gezinnen tot 400% van de federale armoedegrens (132.000 dollar in 2026) in een universele uitkering. De wetgevende macht ratificeerde het programma uiteindelijk in de sessie van het daaropvolgende jaar 2026, maar het grote politieke probleem was dat de gouverneur eenzijdig een nieuwe overheidsvoorziening in het leven riep. Dat schept een gevaarlijk precedent.
Tussentijds is de reden dat New Mexico dit programma kan betalen — tenminste voor nu — de ongekende olie- en gasboom in het Permian Basin in zuidoostelijk New Mexico, dat het deelt met Texas. De boom, die bijna tien jaar heeft geduurd, heeft niet veel gedaan voor de economie van New Mexico omdat wetgevende macht de welvaart ofwel heeft besteed aan universele voorschoolse educatie, basisschool tot middelbare school, gratis collegegeld en nu gratis kinderopvang — of ze hebben het gestopt in het enorme staatsfonds van de staat, gewaardeerd op 75 miljard dollar en snel groeiend.
Politiek daargelaten roept de maatregel ernstige beleidsvragen op. Zal dit de bedroevende resultaten voor kinderen in New Mexico verbeteren? De staat scoort landelijk steevast helemaal onderaan wat betreft resultaten voor kinderen. Toch is er door de gouverneur of wetgevers geen bewijs voor aangedragen toen ze eindelijk toekwamen aan het debatteren over het programma.
Zal het, afgezien van verbeterde omstandigheden voor kinderen, leiden tot een toename van het aantal vrouwen in de beroepsbevolking? Tot nu toe is dat moeilijk te zien, aangezien het reeds bedroevende participatiecijfer van de beroepsbevolking in New Mexico zelfs is gedaald van 57,6% in november 2026 toen de gratis kinderopvang van start ging, naar 56,9% per juni 2026.
Minnesota heeft misschien de meeste nationale koppen gehaald met zijn "leercentra", maar in tegenstelling tot het kinderopvangprogramma van New Mexico is het programma van Minnesota niet gratis voor de gebruiker. Het is ook beperkt tot gezinnen met een laag inkomen en slechts 22.000 kinderen nemen deel. Het programma van New Mexico is gratis voor alle deelnemers en bedient al 33.000 kinderen voordat het universeel werd.
Vanuit het perspectief van stedelijk beleid zou het vergelijkbare experiment van Californië met gratis overgangskleuterschool, dat vaak dient als vervanging voor kinderopvang, leerzaam kunnen zijn. "Veel voorvechters hoopten dat de maatregel tekorten aan kinderopvang zou verlichten en leemtes in het onderwijs tussen rijk en arm zou dichten", aldus een artikel uit 2025 in het Hechinger Report. In plaats daarvan ontdekte een studie van UC Berkeley naar de resultaten in Los Angeles dat meer dan 150 particuliere kinderopvangcentra vervolgens de deuren sloten.
Deze waren voornamelijk ten dienste van inwoners met een lager inkomen, terwijl de "grootste welgestelden" van het publiek gefinancierde programma kinderen waren in de rijkste buurten van de stad. De beste theorie is dat het nieuwe programma "4-jarigen weglokte bij kinderopvangcentra in de buurt en particuliere voorschoolse voorzieningen" en dat bestaande "centra inkomsten verloren toen kinderen vertrokken, en het was niet gemakkelijk om over te schakelen op het bedienen van jongere peuters of zuigelingen", aldus het artikel. Het door belastingbetalers gefinancierde programma vernietigde de economie van kinderopvangcentra, waardoor de stedelijke armen met minder opties achterbleven.
Over de hele linie leggen deze kostbare door de staat gefinancierde programma's een enorme druk op de begroting van de staat, waardoor wetgevers worden belet belastingverlagingen en economische hervormingen aan te nemen die gericht zijn op het laten groeien en diversifiëren van de economie van New Mexico en het financieren van basisvoorzieningen. Tussen 1 november 2025 en het einde van het begrotingsjaar van New Mexico in juli draaide het programma een tekort van ongeveer 83 miljoen dollar.
Twee klokkenluiders zijn naar voren gekomen met de bewering dat ze zijn vergeld omdat ze deze tekorten aan de kaak stelden. De financieel directeur van het Department of Early Childhood Education and Care, Carmel Pacheco-Aragon, spande een rechtszaak aan waarin ze beweerde dat ze op non-actief was gesteld nadat ze rapport had uitgebracht over het tekort en had gewaarschuwd voor oneigenlijke overdrachten van fondsen zonder goedkeuring van de wetgevende macht.
De voormalig budgetdirecteur van het departement, Kimberly Gonzales, diende een volgende rechtszaak in waarin ze beweerde dat ze onterecht was ontslagen omdat ze publiekelijk had gemeld dat het departement als geheel te maken had met een tekort van 258 miljoen dollar, gedreven door het nieuwe universele kinderopvangprogramma van de staat. Desondanks ratificeerde het Hooggerechtshof van New Mexico in juli het programma zonder zelfs maar een hoorzitting.
Hoewel andere blauwe staten ongetwijfeld naar het idee zullen kijken, verwacht ik niet dat velen van hen ermee door zullen gaan vanwege de hoge kosten. Wordt het programma van New Mexico een baken waar andere staten in de toekomst naar streven of opnieuw een kostbare ramp van een van de slecht bestuurdde staten in Amerika? Mijn geld staat op het laatste, maar alleen de tijd zal het leren.
Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd door het Pacific Research Institute.
Originele auteur: Paul Gessing | Bron: FEE
37.192 SRY