EFF, Access Now en Data Privacy Brasil doen aanbevelingen om robuuste waarborgen voor privacy en gegevensbescherming te versterken in de context van de Braziliaanse verkiezingen. De aanbevelingen benadrukken de nauwe relatie tussen schendingen van de bescherming van persoonsgegevens en uitdagingen voor de integriteit van verkiezingsprocessen. Ze onderstrepen hoe privacy- en gegevensbeschermingsgaranties een cruciaal instrument zijn om de gerichte verspreiding van valse of manipulatieve inhoud en andere problematische strategieën van politieke actoren tegen te gaan, die worden versterkt door digitale technologieën zoals kunstmatige intelligentiesystemen.
De aanbevelingen maken deel uit van een breder regionaal initiatief en bouwen voort op de al bestaande juridische en institutionele waarborgen in Brazilië. Ze beogen een grotere coördinatie tussen toezichthoudende instellingen, het maatschappelijk middenveld en digitale platforms te bevorderen, en de solide implementatie van privacy- en gegevensbeschermingsgaranties als drijvende krachten voor de integriteit van verkiezingen aan te moedigen. Lees het volledige document hieronder.
De band tussen de integriteit van het verkiezingsproces en privacy
Het beschermen van de integriteit van het verkiezingsproces in het licht van het gebruik van internet en sociale media is een uitdaging waarmee veel beleidsmakers zich bezighouden of bereid zijn zich mee bezig te houden. Online wordt inhoud die de integriteit van het verkiezingsproces kan beïnvloeden steeds persoonlijker. Dit fenomeen is zo zorgwekkend dat het is aangemerkt als een van de belangrijkste mondiale risico’s op korte en middellange termijn.
In een tijdperk van generatieve AI zijn de economische kosten en technische moeilijkheid van het produceren en verspreiden van valse of synthetische inhoud om te misleiden, te manipuleren of authenticiteit te simuleren aanzienlijk verminderd. Dat versterkt de bezorgdheid over de integriteit van het verkiezingsproces. Ondertussen blijven online privacy en de bescherming van persoonsgegevens een onvoltooide zaak in Latijns-Amerika.
Er bestaat een intrinsiek verband tussen het vermogen om grote hoeveelheden persoonsgegevens te verzamelen en te verwerken en de manier waarop valse of manipulatieve inhoud wordt gecreëerd en verspreid — met name op sociale media en messaging-apps, en op het internet in het algemeen. Om die reden maakt het toepassen van strenge wetten en beleidsmaatregelen inzake de bescherming van persoonsgegevens en privacy het mogelijk om de impact van valse of manipulatieve inhoud te verminderen. Dit is vooral belangrijk in verkiezingscontexten, waar dergelijke inhoud het publieke debat beïnvloedt en verarmt, en rechtstreeks van invloed is op politieke en kiesrechten en de integriteit van het verkiezingsproces.
Dit fenomeen bestond al vóór de opkomst van het internet. De opkomst van nieuwe technologieën versnelt echter de generatie en verspreiding van valse en manipulatieve inhoud. Dit wordt ondersteund door het economische model dat de platforms in stand houdt, waardoor de effectiviteit en het bereik ervan worden vergroot. Enerzijds hebben sociale mediaplatforms algoritmen voor inhoudsaanbevelingen die persoonsgegevens gebruiken om profielen te genereren waarvoor ze gerichte reclame-inhoud kunnen serveren, inclusief expliciet politieke propaganda. Deze techniek staat bekend als “microtargeting”.
Politieke microtargeting beoogt een directe of indirecte impact op de democratie te hebben. Het wordt gebruikt om kiezers te overtuigen, de opkomst bij de stembus aan te moedigen of te ontmoedigen, of fondsen te werven met behulp van informatie die opzettelijk uit de context is gehaald, onnauwkeurig of foutief is.
De controle die deze bedrijven uitoefenen, roept ernstige zorgen op over de rechten van mensen. Door toegang te hebben tot enorme hoeveelheden persoonlijke informatie, hebben deze bedrijven de mogelijkheid om de inhoud die gebruikers zien en mee interacteren vorm te geven. Dit gebeurt via de constructie van profielen die gewoonten, sociale relaties, politieke voorkeuren en meningen kunnen onthullen, om maar een paar voorbeelden te noemen. Persoonsgegevens zijn de brandstof die risico’s voor de integriteit van het verkiezingsproces versterkt. Dat geldt zowel wanneer ze door de gebruikers zelf worden verstrekt als wanneer ze door de platforms worden gegenereerd op basis van hun online interacties.
Voor desinformatieactoren vergroot de toegang tot geavanceerde hulpmiddelen — zoals die worden gebruikt om “deepfakes” te creëren via generatieve AI, of “bots” die zijn geprogrammeerd om inhoud te verspreiden en de publieke opinie te manipuleren — de effectiviteit van deze microtargeting in termen van kwaliteit en schaalbaarheid, waardoor het moeilijker wordt om als valse of manipulatieve inhoud te detecteren. AI-gegenereerde avatars en synthetische personages die kiezers, influencers, hosts, commentatoren of gemeenschapsleiders simuleren, kunnen beelden produceren die spontaan lijken, de stemmen van kunstmatige politieke actoren fabriceren en het voor gebruikers moeilijker maken om te identificeren of een bepaalde publieke verklaring door technologie is gecreëerd of gemedieerd.
In deze context probeert betaalde promotie met nanotargeting steeds specifiekere profielen te bereiken met aangepaste inhoud, en worden AI-gebaseerde hulpmiddelen gebruikt om de impact ervan op sociale netwerken te beoordelen en in kaart te brengen. Op basis van de persoonsgegevens van groepen kiezers worden profielen van “synthetische kiezers” gecreëerd om berichten of strategieën te testen op zoek naar de meest efficiënte manier om echte kiezers te beïnvloeden.
Deze snelle uitbreiding van AI-systemen en hyperpersonalisatie met data kan leiden tot een probleem van “epistemische erosie” voor democratische samenlevingen, zoals aangegeven door het Onafhankelijke Wetenschappelijke Panel van de VN over AI-governance in 2026.
Bij Access Now, Data Privacy Brasil en de Electronic Frontier Foundation wijzen we op de handhaving van wetten inzake de bescherming van persoonsgegevens en openbaar privacybeleid als een efficiënt mechanisme om de kwaliteit van onze democratieën te verbeteren en de manipulatie van het publieke discours in digitale omgevingen en de impact ervan in verkiezingscontexten te verminderen. Maatregelen om de toegang tot informatie voor verkiezingsbesluitvorming te verbreden en om transparantie te waarborgen over het gebruik van digitale technologieën door campagnes en politieke partijen die gebaseerd zijn op de massale verwerking van persoonsgegevens, spelen ook een relevante rol bij het garanderen van de integriteit van het verkiezingsproces.
Aanbevelingen voor het waarborgen van de integriteit van verkiezingsprocessen in Brazilië in het licht van nieuwe technologieën
De bezorgdheid over de effecten van de verspreiding van valse, manipulatieve of opzettelijk uit de context gehaalde inhoud is bijzonder groot in verkiezingscontexten. Van Argentinië tot Mexico houden veel landen in Latijns-Amerika, waaronder Brazilië, in de komende periode belangrijke verkiezingsprocessen.
Het publiek voorzien van kwaliteitsinformatie uit een reeks bronnen is een essentieel element voor de uitoefening van politieke rechten. Om het verkiezingsproces te waarborgen, moeten deze landen hun privacy- en persoonsgegevensbeschermingswetten handhaven via hun bevoegde autoriteiten, in coördinatie met hun rechterlijke macht en kiesrechtbanken.
Access Now, Data Privacy Brasil en de Electronic Frontier Foundation stellen de volgende aanbevelingen voor om de integriteit van het verkiezingsproces te beschermen door privacy en gegevensbescherming te garanderen tijdens verkiezingscontexten:
1. Versterk waarborgen en beleidsmaatregelen voor de bescherming van persoonsgegevens als een sleutelelement voor de integriteit van het verkiezingsproces, met name de beginselen van noodzaak, doel en evenredigheid:
Het verwerken van gevoelige persoonsgegevens (zoals filosofische overtuigingen en het labelen van ideologische voorkeuren), inclusief afgeleide gegevens die de politieke voorkeuren van mensen onthullen of zouden kunnen onthullen, verbieden met het doel politieke inhoud te targeten. In verkiezingscontexten is de verwerking van gevoelige persoonsgegevens alleen legitiem wanneer de persoon vooraf, expliciet en met strikt beperkte en duidelijk bekendgemaakte doeleinden van gebruik en overdracht toestemming heeft gegeven.
Verwerking mag alleen plaatsvinden met persoonsgegevens die strikt noodzakelijk zijn voor het nagestreefde doel.
Het toevoegen van gebruikers aan groepen voor instant messaging voor politieke outreachdoeleinden verbieden, behalve in uitzonderlijke gevallen waarbij lijsten van politieke partijleden betrokken zijn of wanneer voorafgaande en geïnformeerde toestemming is gegeven door de betrokkene.
Vrije, specifieke en geïnformeerde toestemming betekent dat de persoon in staat is een echte keuze te maken, los van andere keuzes, en geen risico loopt op misleiding, intimidatie, dwang, ontzegging van toegang tot producten of diensten of andere significante negatieve gevolgen als hij of zij geen toestemming geeft.
2. Politieke partijen, federaties en coalities moeten de informatie die aan het algemene publiek beschikbaar wordt gesteld over hun activiteiten voor de verwerking van persoonsgegevens in verkiezingscontexten verbeteren, waaronder:
Het beleid voor de verwerking van persoonsgegevens dat is aangenomen, in overeenstemming met de wetgeving inzake gegevensbescherming en kieswetgeving, inclusief de maatregelen die zijn genomen om schendingen van de algemene beschermingsbeginselen te voorkomen, om verwerkingsactiviteiten van persoonsgegevens vast te leggen, om op passende wijze toestemming te verkrijgen en om technische en administratieve veiligheid bij de gegevensverwerking te waarborgen;
Communicatiekanalen waar de betrokkene informatie kan verkrijgen over de verwerking van zijn of haar persoonsgegevens, de rechten die de wet biedt kan uitoefenen en kan verzoeken om zich af te melden voor het ontvangen van elektronische en instantberichten.
Informatie over de profilering die zij voor verkiezingsdoeleinden uitvoeren en over de verwerving en het gebruik van op data gebaseerde digitale technologieën in deze context, inclusief voor doeleinden van betaalde promotie, microtargeting, netwerkanalyse en voorspelling van reacties of gedrag van kiezers.
3. Versterk samenwerkingsmechanismen tussen de Nationale Autoriteit voor Gegevensbescherming (ANPD) en het Hooggerechtshof voor Verkiezingen om:
Communicatiekanalen te verbeteren en gezamenlijke initiatieven te versterken om toe te zien op de naleving van waarborgen voor gegevensbescherming in de verkiezingscontext, met de publicatie van periodieke handhavingsrapporten.
Gecoördineerde strategieën die de integriteit van het verkiezingsproces in gevaar brengen te identificeren en te ontmantelen, en online activiteiten uit te voeren die zich voordoen als “organisch” en burgergericht terwijl ze in feite worden gefinancierd of gecoördineerd door een partij, regering of bedrijf, zoals botfarms, nepaccounts die door één entiteit worden beheerd, AI-avatars en synthetische personages die echte kiezers simuleren om de publieke opinie te manipuleren, en dergelijke.
Binnen de grenzen van hun bevoegdheden de voorbereiding en publicatie van een effectbeoordeling op het gebied van gegevensbescherming te eisen in gevallen waarin gevoelige persoonsgegevens of opkomende technologieën voor kiezersprofilering worden gebruikt.
4. Autoriteiten, politieke partijen, communicators en sociale mediaplatforms moeten ervoor zorgen, voor zover mogelijk, dat de bevolking toegang heeft tot adequate en relevante informatie voor verkiezingsbesluitvorming.
Politieke partijen, verkiezingsautoriteiten en autoriteiten voor gegevensbescherming moeten een percentage van hun communicatiebudget besteden aan waarschuwingen over de gevolgen van microtargeting in verkiezingscontexten; en over het gebruik van AI-avatars of synthetische kiezers om steun, afwijzing, verontwaardiging of spontane politieke mobilisatie te simuleren.
Allianties met factcheckers en andere relevante communicators, zoals organisaties uit het maatschappelijk middenveld, influencers en anderen, versterken om campagnes te identificeren die de integriteit van het verkiezingsproces in gevaar brengen en het publiek via verschillende kanalen, waaronder officiële overheidschannels, over dergelijke allianties te informeren.
De verkiezingsvoorstellen die door kandidaten en hun verkiezingsplatforms zijn ontwikkeld, systematiseren volgens thematische gebieden om vergelijking tussen politieke partijen te vergemakkelijken.
Strategieën overeenkomen tussen autoriteiten en online platformbedrijven, inclusief sociale mediaplatforms en chatbots, aan het begin van verkiezingsperiodes, zodat prioriteit wordt gegeven aan inhoud die is ontwikkeld door verkiezingsautoriteiten.
Elk orgaan, protocol of beleid dat autoriteiten of publieke entiteiten betreft, moet worden gecommuniceerd in overeenstemming met proactieve transparantienormen.
5. Platforms moeten microtargetingtools voor politieke en verkiezingsinhoud uitschakelen tijdens vooraf vastgestelde periodes.
6. Autoriteiten, technische actoren, academici, het maatschappelijk middenveld en/of sociale mediaplatforms moeten samenwerken bij het creëren van een lab voor algoritmische impactanalyse dat het mogelijk maakt om toe te zien op de naleving van deze aanbevelingen.
Rapporten produceren over de behaalde resultaten, met name die welke het bestaan van microtargeting documenteren, het gebruik van persoonsgegevens voor targeting en blootstelling aan gevarieerde inhoud in verkiezingscontexten.
Strikte cyberbeveiligingsprotocollen instellen zodat de labs toegang tot privé-informatie van echte gebruikers voorkomen.
7. De autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het toezicht op de bescherming van persoonsgegevens en verkiezingszaken moeten voldoende functionele, economische en technische autonomie en onafhankelijkheid hebben om de juiste uitoefening van hun bevoegdheden te garanderen.
Originele auteur: Veridiana Alimonti | Bron: EFF
69.015 SRY